پژوهشى در باره ارزش زيارت امام حسين عليه السلام

پژوهشى در باره ارزش زيارت امام حسين عليه السلام

رواياتي که فضيلت زيارت امام حسين عليه السلام را بيان داشته‌اند، هرچند در بيان ثواب با هم متفاوت‌اند، اما در يک نقطه اشتراک دارند و آن، اين که آن را برتر از حج و يا عمره دانسته‌اند، و برخي از آنها ثواب چندين حج را براي زيارت امام حسين عليه السلام برشمرده‌اند. در اين نوشتار، پس از بيان برخي از اين روايات، به چرايي اين برتري پرداخته شده است

رواياتي که فضيلت زيارت امام حسين عليه السلام را بيان داشته‌اند، هرچند در بيان ثواب با هم متفاوت‌اند، اما در يک نقطه اشتراک دارند و آن، اين که آن را برتر از حج و يا عمره دانسته‌اند، و برخي از آنها ثواب چندين حج را براي زيارت امام حسين عليه السلام برشمرده‌اند. در اين نوشتار، پس از بيان برخي از اين روايات، به چرايي اين برتري پرداخته شده است. 

در برخي از روايات، فضيلت زيارت امام حسين عليه السلام، با فضيلت هاى حج و عمره گزاردن، مورد سنجش و ارزشيابى قرار گرفته است. برخى از اين احاديث، ثواب زيارت آن امام را برابر با ثواب حج و عمره پس از انجام دادن حج واجب مى دانند و برخى، آن را برابر با حج مى دانند، براى کسى که نتوانسته حج بگزارد؛ ولى شمارى از روايات، فضيلت زيارت امام حسين عليه السلام را بيشتر از حج گزاردن، بلکه فضيلت آن را برابر با يک‌هزار حج، مطرح کرده اند؛ رواياتي مانند: 
  عن أبي عبد الله [الصادق] عليه السلام: زِيارَةُ قَبرِ الحُسَينِ عليه السلام حَجَّةٌ، و مِن بَعدِ الحَجَّةِ حَجَّةٌ و عُمرَةٌ بَعدَ حَجَّةِ الإِسلامِ؛  (۱) زيارت قبر حسين عليه السلام، [ برابر با ] يک حج است و [بلکه برابر با] حج و عمره اي است که پس از حَجَّةالإسلام، به جا آورده مي‌شود.  عن إبراهيم بن عقبة: کتَبتُ إلَى العَبدِ الصّالِحِ عليه السلام: إن رَأى سَيدُنا أن يخبِرَني بِأَفضَلِ ما جاءَ بِهِ في زِيارَةِ الحُسَينِ عليه السلام، و هَل تَعدِلُ ثَوابَ الحَجِّ لِمَن فاتَهُ؟ 
 فَکتَبَ عليه السلام : تَعدِلُ الحَجَّ لِمَن فاتَهُ الحَجُّ؛  (۲) به بنده صالح (امام جواد يا هادى عليهما السلام) نوشتم: اگر سَرور ما صلاح مى داند، مرا از برترين چيزى که در باره زيارت حسين عليه السلام روايت شده، خبر دهد، و آيا زيارت کسى که به حج نرسيده، برابر با حج، پاداش دارد؟ 
 امام عليه السلام نوشت: «[زيارت حسين عليه السلام] براى کسى که حج را از دست داده، برابر با حج است».  عن محمّد بن سنان: سَمِعتُ الرِّضا عليه السلام يقولُ: زِيارَةُ قَبرِ الحُسَينِ عليه السلام تَعدِلُ عُمرَةً مَبرورَةً مَقبولَةً؛ (۳)  شنيدم که امام رضا عليه السلام مى فرمايد: «زيارت قبر حسين عليه السلام، برابر با عمره اى مقبول و نيکوست».  عن أبي عبد الله [الصادق] عليه السلام: مَن أتى قَبرَ الحُسَينِ عليه السلام کتَبَ اللهُ لَهُ حَجَّةً و عُمرَةً؛  (۴) هر کس به [ زيارت] قبرحسين عليه السلام بيايد، خداوند، برايش يک حج و عمره مى نويسد.  عن علي بن الحسين [زين العابدين] عليه السلام: مَن زارَ قَبرَ الحُسَينِ عليه السلام کتِبَ لَهُ حَجَّةٌ و عُمرَتانِ؛   هر کس قبر حسين عليه السلام را زيارت کند، يک حج و دو عمره، برايش نوشته مى شود.  عن أبي عبد الله [الصادق] عليه السلام: مَن أتى قَبرَ الحُسَينِ عليه السلام عارِفاً بِحَقِّهِ، کانَ کمَن حَجَّ ثَلاثَ حِجَجٍ مَعَ رَسولِ اللهِ عليه السلام؛  (۵) هر کس با شناخت حقّ حسين عليه السلام به زيارت قبرش بيايد، مانند کسى است که سه بار همراه پيامبر خدا صلّي الله عليه و آله، حج گزارده است.  عن أبي عبد الله [الصادق] عليه السلام: زِيارَةُ قَبرِ الحُسَينِ عليه السلام تَعدِلُ عِشرينَ حَجَّةً و أفضَلُ، و مِن عِشرينَ عُمرَةً و حَجَّةً؛ (۶) زيارت قبر حسين عليه السلام، برابر با بيست حج و برتر از آن است، و نيز [برتر از] بيست عمره و بيست حج است.  عن أبي سعيد المدائني: دَخَلتُ عَلى أبي عَبدِ اللهِ عليه السلام فَقُلتُ لَهُ: جُعِلتُ فِداک، أَأتِ قَبرَ الحُسَينِ عليه السلام؟  قالَ: نَعَم يا أبا سَعيدٍ! فَائتِ قَبرَ ابنِ رَسولِ اللهِ عليه السلام، أطيبِ الطَّيبينَ، و أطهَرِ الطّاهِرينَ، و أبَرِّ الأَبرارِ؛ فَإِذا زُرتَهُ کتَبَ اللهُ لَک بِهِ خَمساً و عِشرينَ حَجَّةً؛  (۷) ابو سعيد مَدائنى گويد: بر امام صادق عليه السلام در آمدم و گفتم: فدايت شوم ! آيا به زيارت قبر حسين عليه السلام بروم؟  فرمود: «آرى، اى ابو سعيد، به زيارت قبر فرزند پيامبر خدا صلّي الله عليه و آله برو که او پاک ترينِ پاکان، پاکيزه ترينِ پاکيزگان، و نيکوترينِ نيکوکاران است. پس چون او را زيارت کنى، خداوند در برابر آن، بيست و پنج حج برايت مى نويسد». 
  عن بشير الدّهّان، سَمِعتُ أبا عَبدِ اللهِ عليه السلام يقولُ:... فَقالَ: يا بَشيرُ! إنَّ الرَّجُلَ مِنکم لَيغتَسِلُ عَلى شاطِئِ الفُراتِ، ثُمَّ يأتي قَبرَ الحُسَينِ عليه السلام عارِفاً بِحَقِّهِ، فَيعطيهِ اللهُ بِکلِّ قَدَمٍ يرفَعُها أو يضَعُها مِئَةَ حَجَّةٍ مَقبولَةٍ، و مِئَةَ عُمرَةٍ مَبرورَةٍ، و مِئَةَ غَزوَةٍ مَعَ نَبِي مُرسَلٍ إلى أعداءِ اللهِ و أعداءِ رَسولِهِ؛ (۸)  شنيدم که امام صادق عليه السلام مى فرمايد: «... اى بشير، فردى از شما بر کناره فرات، غسل مى کند و با شناخت حقّ حسين عليه السلام به زيارت او مى آيد و خداوند، در برابر هر گامى که برمى دارد و مى گذارد، يک‌صد حجّ مقبول و يکصد عمره نيکو و يک‌صد جهاد همراه با پيامبرِ فرستاده شده در برابر دشمنان خدا و پيامبرش، برايش مى نويسد».  
-----------------------------------------------------------------------
۱  . کامل الزيارات، ص۲۹۸، ح ۴۹۵؛ بحار الأنوار، ج۱۰۱، ص۳۹، ح ۵۹. 
۲  . کامل الزيارات، ص۲۹۶، ح ۴۹۰؛ بحار الأنوار، ج۱۰۱، ص۳۲، ح ۲۶. 
۳  . ثواب الأعمال، ص۱۱۲ ح ۱۰؛ کامل الزيارات، ص۲۹۱، ح ۴۷۳ و ص۲۹۲، ح۴۷۷. 
۴  . کامل الزيارات، ص۳۰۰، ح ۵۰۰ و ح ۴۹۹. 
۵  . فضل زيارة الحسين عليه السلام، ص۴۳، ح ۱۷. 
۶  . کامل الزيارات، ص۲۶۷، ح ۴۱۳. 
۷  . الکافي، ج۴، ص۵۸۰. 
۸  . همان، ج۴، ص۵۸۱، ح ۴.